اعتیاد؛ اختیار یا جبر اجتماعی؟

دوشنبه, 08/05/1399 - 23:12
اعتیاد؛ اختیار یا جبر اجتماعی؟
یکی از مسائل مهم در جامعه ما در این چند سال گذشته،مسئله اعتیاد جوانان است

به گزارش خبرنگار واحد اجتماعی سپاه کردستان، در مورد اعتیاد مطالب و مقالات زیادی توسط دیگران و جامعه دانشگاهی به نگارش در آمده است و ما هم قصد داریم این مسئله را تا حدودی مورد بررسی قرار دهیم.

 

در اینکه این مسئله متاسفانه عوارض و نتایج منفی و مخربی بر جامعه و خانواده دارد هیچ کس شک و تردید نخواهد داشت،اما در خصوص چگونگی بوجود آمدن این مسئله سخنان متفاوتی به گوش می رسد.

 

بعضی ها می گویند اعتیاد بخاطر شرایط خراب اقتصادی و اجتماعی در جامعه است و اگر جامعه را درست کنیم مسلما مسئله اعتیاد هم حل خواهد شد.

 

این گروه اصالت را به جامعه می دهد و عقیده دارند که ما در یک جبر اجتماعی قرار داریم که فرد را مجبور به انجام کارهای خواهد کرد که فرد اصلا راضی به انجام آن نیست ولی در مقابل کاری هم از دست کسی بر نمی آید و باید در مقابل جبر اجتماعی فقط سکوت کرد.

 

اما در برابر این گروه افرادی هستند که عقیده دارند که اعتیاد بخاطر مسائل جامعه نیست بلکه فرد از عنصر اختیار و عقل برخوردار است و با اختیار کامل به سمت مسیرهای اشتباه و غلط حرکت می کنند و جامعه نقشی در این فرایند ندارد،بنابراین برای جلوگیری از گسترش این مسئله باید فرد را آماده کرد تا در برابر این گونه مشکلات ایستادگی و مقاومت کنند تا مسیر اشتباه را انتخاب نکند.

 

اما هیچ کدام از این دو نظریه متاسفانه مسئله را بصورت کامل بررسی نمی کنند،بلکه فقط به بخشی از واقعیت ها اشاره خواهند کرد. اگر ما نظریه اول را قبول کنیم باید سوال کرد که چرا دیگران به سمت اعتیاد حرکت نکردند؟اگر جبر اجتماعی وجود داشته باشد باید کل جامعه دچار مسئله اعتیاد شوند و تکلیف بعضی از افراد که دچار این مسئله نشده اند چه خواهد بود؟

 

مشکل این نظریه اینست که عنصر اختیار را از وجود انسان حذف کرده است در حالی نمیتوان منکر اختیار و عقل انسان شد. اما در نظریه دوم فرد مهم تر از جامعه بوده و داشتن عنصر اختیار انسان ها دلیلی بر برتری فرد خواهد بود.

 

اگر انسان دچار مسئله اعتیاد شده است به دلیل اینست که انسان ها با عنصر اختیار و عقل این کار را انجام داده است و هیچ اجبار و جبری فرد را مجبور به اینکار نمی کند،همچنان که فرد در انتخاب های درست و صحیح زندگی از قدرت عقل و اختیار استفاده می کنند و کسی او را مجبور به این نوع انتخاب ها نخواهد کرد،بنابراین فرد با اختیار کامل به سمت اعتیاد حرکت خواهد کرد.

 

مشکل این نظریه اینست که بیش از حد به درون انسان ها توجه می کنند و از بعُد اجتماعی و بسترهای جامعه متاسفانه غافل می ماند و توجه به این قسمت مهم نخواهد کرد. ما نه نظریه اول را قبول داریم و نه نظریه دوم،بلکه ما ترکیبی از این دو نظریه را مورد توجه قرار می دهیم.

 

نظریه ما مبتنی بر اینست که انسان صرفا بر اساس عنصر اختیار و عقل کارهای خودش را انجام نمی دهد،بلکه از بیرون یعنی جامعه زمینه ها و بسترهای لازم را فراهم می کنند تا آن فرد بتوانند فلان کار را انجام دهد و در مقابل ایجاد شرایط اجتماعی شرط کامل برای موفقیت فلان کار نیست بلکه انسان باید استعدادهای آن کار را داشته باشد و صرفا جامعه نمی تواند دلیل اصلی انجام کار باشد.

 

در این نظریه جامعه همانند زمین کشاورزی تشبیه شده است که زمینه های رشد دانه را فراهم می کنند و انسان هم همانند دانه تشبیه خواهد شد که استعداد رشد و پرورش را داشته باشد تا بتوانند این دانه با استعداد را در زمین کشاورزی آماده به کشت شروع به رشد کند. اما مسئله اعتیاد در جامعه هم دقیقا به همین صورت است و فرد با توجه به داشتن عنصر اختیار مسیری را انتخاب می کنند که جامعه زمینه های رشد و حرکت آن را فراهم کرده است و نمیتوانند فقط به یک عامل توجه کرد و مسئله اعتیاد را بررسی کنیم.

 

انسان هر چقدر که عنصر اختیار داشته باشد تا زمینه رشد و پرورش او فراهم نباشد صرفا با انتخاب کردن فلان کار توسط عنصر اختیار هیچ نتیجه مثبت و منفی بدست نخواهد آورد و در مقابل جامعه هر چقدر زمینه های بد و زشت از جمله اعتیاد را فراهم کند تا فرد آن مسیرهای را انتخاب نکند کسی او را مجبور به انجام آن کار نخواهد کرد.

 

متاسفانه بعضی ها می گویند که دلیل اصلی اعتیاد مسائل اقتصادی در جامعه است،این سخن اشتباه و نادرست است،زیرا خیلی ها مشکلات اقتصادی دارند ولی خوشبختانه دچار این اعتیاد نشده اند و در مقابل قشر مرفه و ثروتمند جامعه با وجود اینکه مشکلات اقتصادی ندارند امروز ما شاهد اعتیاد در بین این طبقه از جامعه هم هستیم.

 

اگر برای طبقه پایین جامعه دلیل اصلی اعتیاد مشکلات اقتصادی باشد برای طبقات مرفه جامعه چه دلیلی را ارائه کنیم؟این افراد که دلیل اقتصادی را برای اعتیاد عنوان می کنند برای دیگر مسائل اجتماعی هم همین دلیل را ارائه می دهند،به عنوان مثال دلیل اصلی طلاق از نظر این گروه باز مشکلات اقتصادی است دلیل اصلی اعتراضات در جامعه باز عناوین اقتصادی خواهد بود.

 

دلیل اصلی بی میلی جوانان به دین دلیل اقتصاد خواهد داشت. ما هر سوالی از این افراد داشته باشیم دلیل اصلی را اقتصاد می دانند،در حالی که اقتصاد در کنار دیگر عوامل تاثیر دارد نه اینکه علت اصلی حرکت کردن باشد.

 

ما هم قبول داریم در بین جوانان عامل اقتصادی در گسترش اعتیاد،طلاق و دیگر مسائل اجتماعی مهم و تاثیرگذار است اما نه به عنوان علت اصلی این گونه مسائل.

 

بنابراین ما باید در مورد مسایل اجتماعی از جمله اعتیاد به صورت کامل توجه کنیم و صرفا یک عامل فردی و یا اجتماعی دلیلی برای شکل گیری این گونه مسائل اجتماعی نیست.

 

اما مدیران ما صرفا نگاه تک بعُدی به اعتیاد دارند و در بعض از اوقات به جنبه های فردی توجه می کنند و در زمان دیگر به شرایط اجتماعی نگاه می کنند،در حالی که باید به هر دو بعُد توجه کرد و بصورت موازنه با این مسئله برخورد کنیم و مشکل اعتیاد هم متاسفانه حالت موقتی و زمانی ندارد و نیاز به تلاش و پشتکار عملی است که متاسفانه بعضی از مدیران چون در پست مدیریت قرار دارند نسبت به اعتیاد و دیگر مسائل اجتماعی حساس هستند و اگر فردا و پس فردا از پست مدیریتی خودش برکنار شوند نسبت به اعتیاد متاسفانه بی تفاوت خواهند شد،در حالی که اعتیاد یک پروژه سیاسی و یا کارنامه مدیریتی نیست بلکه یک مسئله اجتماعی است که اگر نسبت به ان نگاه موقتی و سیاسی داشته باشیم در آینده باید شاهد افزایش این مسئله در جامعه باشیم.

 

یادداشت: مختار سلیمانی

 

انتهای پیام/

دیدگاه ها

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.

افزودن دیدگاه جدید

Restricted HTML

  • تگ‌های HTML مجاز: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
  • Web page addresses and email addresses turn into links automatically.
کد امنیتی
لطفا به این سوال برای جلوگیری از ارسال اسپم پاسخ دهید.

پایتخت ایران کجاست؟ (به فارسی تایپ کنید)